logotype

Οι κάθετες μετατοπίσεις του χεριού προς τα μέσα και προς τα έξω

Το πιάνο έχει άσπρα και μαύρα πλήκτρα. Τα άσπρα είναι εξωτερικά και πιο χαμηλά και τα τα μαύρα πιο μέσα και πιο ψηλά. Θα πρέπει να φανταστούμε και μία ενδιάμεση ζώνη στα όρια των άσπρων και των μαύρων. Από την άλλη πλευρά ο πιανίστας από την άλλη έχει πέντε δάχτυλα όλα με διαφορετικό μήκος.

Για να έχουμε ένα ομαλό παίξιμο θα πρέπει κάθε δάκτυλό μας που παίζει να προσαρμόζεται σε αυτά τα δεδομένα και να βοηθιέται με κινήσεις του κάτω βραχίονα προς τα μέσα και προς τα έξω και της παλάμης προς τα πάνω ή προς τα κάτω. Για παράδειγμα, παίζοντας ο αντίχειρας τη νότα ντο ήδη τα υπόλοιπα δάχτυλα βρίσκονται στην περιοχή των μαύρων πλήκτρων, εφόσον θέλουμε να διατηρήσουμε τη φυσιολογική άνετη στάση του χεριού. Για να παίξουμε τη διπλανή ρε στην περιοχή των άσπρων πλήκτρων θα μπορούσαμε να κυρτώσουμε το 2ο δάχτυλο με αποτέλεσμα την πρόκληση έντασης μεταξύ αντίχειρα και 2ου δακτύλου, καθώς ο αντίχειρας θα έχει την τάση να τεντωθεί προς τα μέσα και το δεύτερο προς τα έξω και όπως ειπώθηκε τα υπερβολικά κυρτωμένα δάχτυλα κινούνται δυσκολότερα και κυρίως ανοίγουν ελαχιστότατα. Αν δοκιμάσουμε να φέρουμε όλα τα δάχτυλά μας στην ίδια γραμμή θα νιώσουμε τα τραβήγματα στο χέρι πριν καν αγγίξουμε το πληκτρολόγιο.

Θα μπορούσαμε επίσης να στρίψουμε την παλάμη προς τα μέσα, αλλά μια τέτοια κίνηση θα κλείδωνε τον καρπό και θα έσφιγγε όλο το χέρι. Θα μπορούσαμε να κρατήσουμε το χέρι στην φυσιολογική του θέση και να επιχειρήσουμε να παίξουμε τη ρε βαθιά στο αντίστοιχο άσπρο πλήκτρο. Το πρόβλημα όμως είναι ότι παίζοντας τη ρε ανάμεσα από τα μαύρα ντο# και ρε# υπάρχει μία αίσθηση στριμώγματος, η οποία επιβαρύνεται από την αλλαγή της αντίστασης του πλήκτρου, η οποία γίνεται μεγαλύτερη. Θα μπορούσαμε βέβαια να ξεπεράσουμε αυτή τη δυσκολία με κίνηση προς τα μέσα, η οποία όμως θα απαιτούσε νέα κίνηση προς τα έξω και θα κόστιζε σε ενέργεια και χρόνο. Κυρίως όμως το πρόβλημα είναι ψυχολογικό. Υπάρχει πιο εύκολος και πιο σύντομος τρόπος! Για να δούμε ποιος είναι αυτός λοιπόν. Αφού παίξουμε τη ντο με τον αντίχειρα μπορούμε απλά να γλιστρήσουμε τον αντίχειρα προς τα έξω (παθητικά με κίνηση του κάτω βραχίονα) με ένα ελαφρύ λύγισμα του καρπού προς τα κάτω και το 2ο να παίξει τη ρε φυσιολογικά κυρτωμένο όντας το υπόλοιπο χέρι στη φυσιολογική του στάση. Στη συνέχεια επειδή το 3ο δάκτυλο είναι μακρύτερο από το 2ο για να παίξουμε με αυτό τη μι θα βγούμε ελάχιστα ακόμη πιο έξω. Ήδη έχουμε ξεμπερδέψει από τα μαύρα πλήκτρα και το 4ο και 5ο δάκτυλο είναι ήδη πάνω στα άσπρα. Άρα δε χρειάζεται να βγούμε άλλο προς τα έξω. Ωστόσο για να πάμε από το 3ο στο 4ο πρέπει να λάβουμε υπ' όψη την ανάγκη υποστήριξης του δαχτύλου αυτού λόγω της αδυναμίας του να σηκωθεί ψηλά και να πάρει φόρα. Έτσι θα έχουμε ένα σπρώξιμο προς τα μέσα και πάνω με αρκετό σήκωμα της παλάμης και η ίδια κίνηση θα γίνει ακόμη μεγαλύτερη από το 4ο προς το 5ο, το οποίο παρά την ικανότητά του να σηκωθεί ψηλά είναι το πιο ασθενικό δάκτυλο και θέλει ακόμη μεγαλύτερη υποστήριξη από την παλάμη και το βραχίονα.

Σημειώνεται ότι αυτές οι κινήσεις είναι πολύ μικρές και γίνονται ως συνέχεια μίας μεγαλύτερης συνολικής κινήσεις. Εν τέλει υπάρχει ένα κυκλικό ή καλύτερα ελλειπτικό σχήμα στην κίνηση του καρπού που ενώνει όλες αυτές τις κινήσεις. Αν αποτυπώσουμε το σημείο που έρχεται σε επαφή στο δάχτυλο με τα πλήκτρα ωστόσο, διαπιστώνουμε ότι αν ο αντίχειρας παίζει σε ένα Α σημείο, το 2ο δάχτυλο παρά την κίνηση της παλάμης προς τα έξω παίζει αρκετά πιο μπροστά από τον αντίχειρα. Το ίδιο και το τρίτο δάχτυλο, που παίζει πιο μπροστά από το 2ο. Το δε 4ο παρά την κίνηση προς τα μέσα θα παίξει πιο πίσω από το 3ο και τέλος το 5ο ακόμη πιο πίσω. Συνεπώς οι κινήσεις αυτές είναι όσο ελάχιστες χρειάζεται. Σκοπός μας είναι να κινηθούμε άνετα και όχι να παίξουμε στην ίδια ευθεία.

Σε άλλο παράδειγμα, αν παίξουμε με τον αντίχειρα την μι, με το 2ο τη φα#, με το 3 τη σολ# με το 4ο τη λα# και με το 5ο τη σι παρατηρούμε ότι το χέρι βρίσκεται στη φυσιολογική του θέση και δεν απαιτούνται παρά απειροελάχιστες προσαρμογές με αποτέλεσμα η ανάλογη ελλειπτική κίνηση να είναι κατά πολύ λιγότερη από ότι στο πρώτο παράδειγμα. Αλλά πάλι υπάρχει μία ελλειπτική κίνηση σαν σχήμα διαφορετικά θα έχουμε μόνο ένα ξερό παίξιμο από τα δάχτυλα. Να σημειωθεί ότι σε αντίθεση με την περίπτωση που η κίνηση από το 4ο δάχτυλο στο 5ο δάκτυλο σε δύο άσπρα πλήκτρα γίνεται προς τα μπρος και πάνω, όταν το 4ο είναι σε μαύρο πλήκτρο (όπως εδώ στη λα#) και πάει σε άσπρο (εδώ σι) η κίνηση είναι προς τα μέσα και προς τα κάτω, καθώς η παλάμη είναι ήδη πολύ ψηλά και πρέπει να κατέβει στην φυσιολογική θέση. Το δεύτερο παράδειγμα είναι η λεγόμενη θέση Chopin, καθώς ο τελευταίος έβαζε το χέρι του μαθητή του σε αυτή τη θέση προκειμένου να διδάξει τη φυσιολογική θέση του χεριού. Λαμβάνοντας υπ' όψη τα παραπάνω η διδασκαλία των κλιμάκων θα πρέπει να ξεκινάει από τις πολύ βολικές σι μείζονα, ντο# μείζονα, φα# μείζονα και να καταλήγει σταδιακά (μειώνοντας διέσεις ή υφέσεις) στη δυσκολότερη τη ντο μείζονα. Στις κλίμακες με πολλά μαύρα πλήκτρα παρατηρούμε ότι το παίξιμο των μαύρων γίνεται με κίνηση προς τα μέσα και πάνω (σήκωμα της παλάμης) και η κίνηση προς τον αντίχειρα (που βρίσκεται στα άσπρα) είναι προς τα έξω και προς τα κάτω (χαμήλωμα παλάμης). Γενικά κάθε κλίμακα έχει ένα δικό της σχήμα και θέλει ξεχωριστή έρευνα και μελέτη για το που και πόσο πρέπει να γίνουν οι εν λόγω κινήσεις. Ένα είναι σίγουρο ότι οι κινήσει αυτές είναι από μικρές μέχρι απειροελάχιστες.