logotype

Η staccato τεχνική συνδυαζόμενη με legato σκέψη στα πηδήματα στο πιάνο

Όσο δυσκολεύει το ρεπερτόριο τόσο πιο πολύ εμφανίζονται σημεία όπου υπάρχουν απομακρυσμένες νότες. Πολλές φορές έπονται και άλλες, άλλες φορές αλλάζουν κατεύθυνση ή εμφανίζονται και στα δύο χέρια ταυτόχρονα.

Το μυστικό σε κάθε πήδημα είναι να παίξουμε στακάτο, αλλά να φανταστούμε μία γραμμή λεγκάτο μεταξύ της νότας από την οποία πηδάμε και αυτής στην οποία καταλήγουμε. Αυτή η σκέψη μας οδηγεί σε μη διάσπαση της κίνησης και στη παραγωγή ενός μουσικού λεγκάτο. Αυτό το λεγκάτο άκουσμα θα γίνει με καλό πάτημα στην πρώτη νότα, χρησιμοποίηση του πλήκτρου σαν βατήρα, σήκωμα παλάμης, στακάτο με βάρος στη νότα, χρησιμοποίηση περιστροφής, ελλειπτική πλευρική κίνηση του κάτω βραχίονα και προσγείωση στην δεύτερη νότα. Πολύ συχνά σκεφτόμαστε τη δεύτερη νότα και το χέρι έχει μία τάση να πάει προς αυτήν "μισοπαίζοντας" την πρώτη. Αυτό είναι καταστροφικό για το πήδημα. Ακόμη και στην πιο γρήγορη ταχύτητα το δάχτυλο πρέπει να πιάσει πάτο στο πλήκτρο, ώστε να μπορεί να πηδήξει. Ειδικά, όταν έχουμε περάσματα που τρέχουν πριν το πήδημα, θα πρέπει να σταματάμε λίγο και να παίρνουμε μία αναπνοή πριν την πρώτη νότα του πηδήματος ώστε να πατήσουμε καλά το αντίστοιχο πλήκτρο και να εκτελέσουμε το πήδημα.

Μάλιστα θα έλεγε κανείς ότι την πρώτη νότα σε ένα πήδημα θα πρέπει να τη νιώσουμε σαν μεγαλύτερης διάρκειας, ώστε να δημιουργήσουμε στον εαυτό μας την ψευδαίσθηση ότι υπάρχει άφθονος χρόνος. Ωστόσο εξωτερικά θα παιχτεί το πολύ στο μισό της αξίας της ώστε στο άλλο μισό να λάβει χώρα το πήδημα. Σε πιο μακριά πηδήματα και σε όλα τα πηδήματα σε γρήγορη ταχύτητα θα έχουμε απόλυτο στακάτο. Αν έχουμε πεντάλ πάντα παίζουμε με απόλυτο στακάτο μαζί με το πεντάλ. Φυσικά υπάρχει κάποιο όριο στην ταχύτητα που παίζουμε υποκειμενικό ή και αντικειμενικό, οπότε σε ανάλογες περιπτώσεις όντως δίνουμε και μουσικά μεγαλύτερη διάρκεια με ένα μικρό tenuto. Πολύ βασικό είναι να ΑΚΟΥΜΕ εσωτερικά τη νότα που σηκώθηκε όση ώρα το χέρι είναι στον αέρα ανεξαρτήτως του πόσο μακριά είναι από την επόμενη. Το εσωτερικό αυτό άκουσμα έχουμε ακόμη και αν η πρώτη νότα είναι σημειωμένη στακάτο. Στην τελευταία φάση φροντίζουμε να είμαστε από πάνω από τη νότα ή τη συγχορδία κάποια κλάσματα του δευτερολέπτου πριν ώστε να την παίξουμε με προετοιμασία και με ασφάλεια.

Αν όμως σκεφτούμε το πήδημα σαν δύο ξεχωριστές νότες, αυτό που θα συμβεί είναι ένα σταμάτημα στην πρώτη νότα, το οποίο θα μας εξαναγκάσει να σηκώσουμε το χέρι και να το μεταφέρουμε στη νέα θέση μόνο με τους αργούς και δυσκίνητους μύες του άνω βραχίονα. Δεν θα έχουμε πήδημα αλλά σήκωμα του χεριού από μία τρόπον τινά εξωτερική δύναμη και επανατοποθέτησή του. Αυτό θα είναι αδύνατον σε γρήγορα περάσματα και επειδή θα γίνει σπασμωδικά θα προκαλέσει ένταση.

Εξάλλου είναι αδύνατον να πηδήξουμε σε ένα σημείο χωρίς να πατάμε κάπου. Ας πάρουμε σαν παράδειγμα ένα άλμα ενός ανθρώπου από το σημείο Α στο σημείο Β και μετά στο σημείο Γ. Όντας στο σημείο Α τα πόδια του πατάνε καλά στο έδαφος. Λυγίζει τα γόνατα και δίνει κλίση στον κορμό προς το σημείο Β. Προσγειώνεται με μόνη τη δύναμη της βαρύτητας στο σημείο Β και ακολουθεί την ίδια διαδικασία για να πάει στο σημείο Γ. Αν δεν κάνει τα παραπάνω θα πρέπει να έρθει μια άλλη δύναμη να τον σηκώσει, να τον μετακινήσει και να τον προσγειώσει. Φυσικά θα χρησιμοποιηθεί πολλαπλάσια δύναμη και θα δαπανηθεί πολύ περισσότερος χρόνος. Δεν θα υπάρχει ελαστικότητά και στρογγυλάδα και θα απαιτηθούν δεκάδες υπολογισμοί και σκέψεις. Στην πρώτη περίπτωση σκεφτόμαστε μόνο πόση δύναμη και πόση κλίση θα δώσουμε. Τα υπόλοιπα τα αναλαμβάνει η φυσική επιστήμη (ορμή και βαρύτητα) με απλή υποβοήθηση από το μυϊκό σύστημα.

Ένα άλλο βασικό στοιχείο για την επιτυχή εκτέλεση ενός πηδήματος είναι η αποφυγή οποιασδήποτε υπερέκτασης της παλάμης. Για παράδειγμα αν θέλουμε να πάμε με το δεξί χέρι από τη ντο στη σολ (ή τη μι για μικρότερα χέρια) της επόμενης οκτάβας δεν ανοίγουμε όσο μπορούμε την παλάμη για να μειώσουμε την απόσταση, αλλά την κρατάμε όσο μαζεμένη χρειάζεται για να μην υπάρχει σφίξιμο. Πατάμε καλά με τον αντίχειρα στην ντο έχοντας προετοιμάσει την περιστροφή και νιώθουμε το βάρος του βραχίονα στο νύχι μέχρι την εκκίνηση της περιστροφής. Αν διακόψουμε το βάρος πριν, ξεχωρίζουμε τις νότες και θα συμβεί αυτό που περιγράφω στην προηγούμενη παράγραφο. Η περιστροφή με την πλευρική κίνηση του κάτω βραχίονα θα μας στείλουν με άνεση στη σολ. Η θέση της παλάμης δεν θα πρέπει να αλλάξει καθόλου. Ο αντίχειρας σηκώνεται παθητικά με τη μεταφορά του βραχίονα. Αυτό μας δίνει την αίσθηση ότι πατάμε ακόμα την ντο με τον αντίχειρα και βοηθά το ενιαίο της σκέψης και το μουσικό λεγκάτο.

Κάποιες τελευταίες παρατηρήσεις. Σε πηδήματα από οκτάβα ή συγχορδία σε άλλη οκτάβα ή συγχορδία ή μονή νότα σκεφτόμαστε ότι το πήδημα γίνεται ανάμεσα στις νότες που είναι πιο κοντά ώστε να μειώσουμε την απόσταση. Π.χ. Από μία οκτάβα στην επόμενη θα πάμε σκεπτόμενοι από το 5ο στο 1ο, δηλαδή μηδενική απόσταση καθώς παίζουμε ξανά την ίδια νότα. Επίσης όταν έχουμε πηδήματα και στα δύο χέρια δε μπορούμε να εκτελέσουμε τα πηδήματα ταυτόχρονα, καθώς θα μπλοκάρουμε, ακόμη και αν είμαστε σε θέση να εκτελούμε κάθε πήδημα με κάθε χέρι ξεχωριστά άψογα. Πρέπει πάντα να ξεκινάει κάποιο πρώτο και αυτό θα είναι αυτό που έχει την ευκολότερη αποστολή, δηλαδή μπορεί να εκτελέσει γρηγορότερα το πήδημα. Έτσι θα μπορέσουμε να δώσουμε την πλήρη προσοχή μας στο δυσκολότερο πήδημα. Τέλος πάντα πρέπει να δοκιμάζουμε τη δυνατότητα να ολοκληρώνει πρώτα το ένα χέρι το πήδημα και μετά να ξεκινά το επόμενο. Αυτό θα μας γλιτώσει από πολύ χρόνο μελέτης μέχρι να συγχρονίσουμε τα χέρια.