logotype

Η ευλυγισία του καρπού

Η ευλυγισία του καρπού είναι από τα σημαντικότερα στοιχεία για την κατάκτηση της πιανιστικής τεχνικής. Είναι η σημαντικότερη ίσως άρθρωση και ιδιαίτερα ευαίσθητη σε καταπονήσεις. Είναι το σημείο που ενώνει το βραχίονα και την παλάμη. Θα πρέπει να τον φανταστούμε σαν μία 4η κινούμενη άρθρωση κάθε δαχτύλου.

Οι κινήσεις του καρπού πρέπει ξεκινάνε από τον κάτω βραχίονα και είναι πολύ μικρές και ζυγισμένες. Μπορεί να είναι οριζόντιες (αριστερά-δεξιά) ή κάθετες (πάνω-κάτω) και άπειροι συνδυασμοί αυτών. Όλες αυτές οι κινήσεις γίνονται αφού παίξουμε μια νότα και πριν παίξουμε την επόμενη. Την στιγμή της κρούσης και αφού έχουμε φέρει σε ευθεία γραμμή τις αρθρώσεις των δακτύλων με τον καρπό δεν υπάρχει κίνηση αλλά σταθεροποίηση.

Τον καρπό τον κρατάμε πάντα σταθεροποιημένο κατά την κρούση, αλλά παράλληλα και ελαστικό. Αυτή η ελαστικότητά του είναι που στρογγυλεύει τον ήχο. Ας τον φανταστούμε σαν μία πολύ ισχυρή σούστα που σε κάθε χτύπημα είτα με τα δάχτυλα είτε με την παλάμη είτε με το βραχίονα πάλλεται πάνω κάτω ελάχιστα. Αυτή η ελαστικότητα δεν είναι αντιληπτή λόγω του ελάχιστου πλάτους της, αλλά ακούγεται στον παραγόμενο ήχο. Προσοχή η κινήσεις αυτές στις οποίες αναφερόμαστε είναι συνέπεια της ανάδρασης της κρούσης και δεν τις επιδιώκουμε. Όταν έχουμε χαλαρότητα στον βραχίονα και δεν σφίγγουμε τον καρπό η ελαστικότητά είναι δεδομένη. Εξαίρεση στον κανόνα της ελαστικότητας δεν έχουμε ούτε και στις συγχορδίες forte/fortissimo, απλά εκεί η σταθεροποίηση είναι μεγαλύτερη και απολύτως απαραίτητη.

Η κανονική θέση του καρπού, όταν δεν παίζουμε οκτάβες ή συγχορδίες δεν είναι ούτε πολύ ψηλά ούτε πολύ χαμηλά, αλλά σε ευθεία γραμμή με τον βραχίονα την παλάμη. Στις οκτάβες και στις συγχορδίες ο καρπός ανεβαίνει και όλη η παλάμη στηρίζεται σε αυτόν. Είναι δηλαδή εκεί πλέον το σημείο στήριξης και όχι η πρώτη μετακαρποφαλλαγγική άρθρωση, η οποία απλά παραμένει σταθεροποιημένη, μολονότι είναι πλέον ευθυγραμμισμένη. Όλο το χέρι πέφτει σαν ένα σώμα και ποτέ μα ποτέ δεν λυγίζουμε τον καρπό κατά τη διάρκεια του χτυπήματος.

Αν σηκώσουμε τον καρπό και μαζί το θόλο της παλάμης πολύ ψηλά, παρατηρούμε ότι τα δάχτυλα ισιώνουν, φτάνοντας σχεδόν σε κάθετη γωνία με τα πλήκτρα και ουσιαστικά έχουν ήδη φτάσει στο τέλος της διαδρομής της κίνησής τους, καθώς δεν μπορούνε να κινηθούν παρά ελάχιστα προς τα κάτω. Μία τέτοια κίνηση τραβάει τους μύες της παλάμης ιδίως του κάτω βραχίονα. Έχουμε την αίσθηση ότι τα δάχτυλα είναι αποκομμένα από την παλάμη και το βραχίονα, παλεύοντας μόνα τους και χωρία καμία υποστήριξη από τα μετόπισθεν. Περαιτέρω τα δάχτυλα δε μπορούν να ανοίξουν μεταξύ τους καθόλου ούτε προς τα πλάγια, αλλά και ούτε προς τα πάνω (π.χ. για να πάμε στα μαύρα πλήκτρα). Από την άλλη αν λυγίσουμε τον καρπό πολύ και παίζουμε με αυτόν χαμηλωμένο υφίσταται τρομερή καταπόνηση, καθώς σε αυτόν σταματάει μεγάλο μέρος από το βάρος του βραχίονα που θα έπρεπε να πέφτει στα πλήκτρα.

Έτσι το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουμε είναι να εξακριβώσουμε τα όρια που μπορεί να κινείται ο καρπός πάνω κάτω και αριστερά δεξιά χωρίς να υπάρχει η παραμικρή κούραση ή σφίξιμο. Όλες οι κινήσεις του καρπού θα πρέπει να λαμβάνουν χώρα όσο πιο μακριά γίνεται από αυτό το όριο καταπόνησης. Εφόσον γίνεται αυτό θα έχουμε άνετο και στρογγυλό παίξιμο και θα αποφύγουμε το ενδεχόμενο τραυματισμού μετά βεβαιότητας όση ώρα και αν παίζουμε. Από την άλλη μία και μόνο λανθασμένη κίνηση μπορεί να αποβεί μοιραία. Θα έλεγα ότι οι κινήσεις αριστερά δεξιά είναι πολύ πιο επικίνδυνες καθώς και πιο συχνά μπορεί να συμβούν και μεγαλύτερο τράβηγμα προκαλούν. Για το λόγο αυτό πολλή προσοχή στον καρπό ειδικά όταν παίζουμε ασκήσεις ή γυμνάσματα, όπου το χέρι βρίσκεται σε διαρκή κίνηση. Αν νιώσουμε την οποιαδήποτε ενόχληση σταματάμε και προσπαθούμε να βρούμε τρόπους να παιχτεί ότι παίζουμε χωρίς καταπόνηση του καρπού. Ειδικότερα οι επί μέρους "υγιείς" κινήσεις του καρπού αναφέρονται σε πάρα πολλά άρθρα, καθώς όπως προελέχθη συνιστά κομβικό σημείο στο παίξιμο του πιάνου.