logotype

Η στήριξη του χεριού στο πληκτρολόγιο

Στο παίξιμο του πιάνου θα πρέπει να θεμελιωθεί η αίσθηση της ελαφράς στήριξης όλου του χεριού στα πλήκτρα από τις άκρες των δαχτύλων μέχρι τον ώμο. Διαφορετικά ο άνω βραχίονας ουσιαστικά αναλαμβάνει το καθήκον να κρατήσει τα χέρια μόνος του στο επίπεδο των πλήκτρων και η κούραση απέχει μερικά δευτερόλεπτα από το να επέλθει.

Πρέπει να καταλάβει ο εκτελεστής ότι το παίξιμο με τη στήριξη του βάρους του βραχίονα στα πλήκτρα τον ξεκουράζει απίστευτα. Στην στήριξη τον βοηθάνε κατ' αρχήν τα ίδια πλήκτρα που έχουν αντίσταση και σε αυτήν συμμετέχουν όλοι οι μύες από τα δάχτυλα μέχρι τον ώμο. Αν δεν το κάνει αυτό ο εκτελεστής, ουσιαστικά κρατάει τα χέρια του αιωρούμενα στον αέρα, κουράζοντας έτσι τους μύες του άνω βραχίονα. Φυσικά σε κάθε περίπτωση υπάρχει μυϊκή δύναμη που αντιμάχεται τη βαρύτητα και συγκρατεί το βραχίονα πάνω στα πλήκτρα, αλλά χωρίς την στήριξη στο πληκτρολόγιο αυτή είναι πολλαπλάσια.

Έχοντας βέβαια τα χέρια ουσιαστικά στον αέρα, αποκόπτουμε ολοκληρωτικά το βάρος του βραχίονα από τα δάχτυλα και προκειμένου να παίξουμε θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε σχεδόν μόνο του μύες που κινούν τα δάχτυλα χωρίς την υποστήριξη των μετόπισθεν. Οι συνέπειες είναι γνωστές. Το παίξιμο με τα δάχτυλα μόνο θα μας κουράσει σύντομα, θα είναι ασταθές και δεν θα έχει κάποιο σχήμα και κατ' επέκταση μουσικό περιεχόμενο. Αυτή η τάση εμφανίζεται κυρίως στα μέρη που έχουμε pianissimo και συνδυάζεται και με σήκωμα των ώμων προκειμένου να αφαιρέσουμε κι άλλο βάρος. Η λύση είναι να ελέγχουμε το βάρος που δίνουμε στα δάχτυλα ξεκινώντας από μεγαλύτερες εντάσεις και να προχωράμε σταδιακά αφαιρώντας βάρος.

Η στήριξη στο πληκτρολόγιο συνιστά το πρώτο βήμα για την επίτευξη του legato. Όταν περπατάμε στηρίζουμε το βάρος του σώματός μας στο ένα πόδι και εν συνεχεία το μεταφέρουμε στο άλλο. Κατά τον ίδιο τρόπο στο πιάνο στηριζόμαστε σε μία νότα και με συντονισμένες κινήσεις του βραχίονα της παλάμης και των δακτύλων πάμε προς την επόμενη, μεταφέροντας το βάρος από το ένα πλήκτρο στο άλλο (επιστημονικά έχει αποδειχθεί ότι δεν υπάρχει κυριολεκτικά μεταφορά του βάρους, αλλά η στιγμιαία απώλεια του βάρους και η δημιουργία ενός νέου βάρος ίδιου με το προηγούμενο, αλλά η εν λόγω ορολογία έχει επικρατήσει).

Επίσης στηριζόμενοι σε ένα πλήκτρο έχουμε την ευχέρεια:

  1. να στρίψουμε την παλάμη προς τα μέσα ή προς τα έξω και να δημιουργήσουμε την τεχνική της περιστροφής προς την επόμενη νότα, αποφεύγοντας να ενεργοποιήσουμε τους εκτείνοντες και καμπτήρες μύες που κινούν τα δάχτυλά παρά μόνο σε ένα ελάχιστο ποσοστό που δε δημιουργεί κόπωση,
  2. να χαμηλώσουμε την παλάμη και εν συνεχεία να την σηκώσουμε παίζοντας προς τα πάνω και προς τα μέσα ή αντίστροφα να σηκώσουμε την παλάμη και εν συνεχεία να ρίξουμε τον υψωμένο βραχίονα στο πλήκτρο. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις θα έχουμε άκοπη και πλήρως ελεγχόμενη παραγωγή ήχου λόγω της περιορισμένης χρήσης των μυών που προαναφέρθηκαν,
  3. να επιχειρήσουμε πήδημα προς οποιαδήποτε άλλη νότα χρησιμοποιώντας το πλήκτρο σαν βατήρα χωρίς να χρειάζεται να σηκώσουμε το χέρι από τους μύες του άνω βραχίονα χάνοντας ενέργεια και χρόνο. Η κίνηση αυτή γίνεται άκοπα με ταχύτατο χαμήλωμα και μετά σήκωμα του καρπού με τους γρήγορους μύες του κάτω βραχίονα,
  4. να επιχειρήσουμε βουβή εναλλαγή δαχτύλων ώστε να παίξουμε τις επόμενες νότες με βολικότερη δακτυλοθεσία,
  5. να ελαφρύνουμε όσο θέλουμε το βάρος από τα υπόλοιπα δάχτυλα και να πετύχουμε διαφοροποίηση του τουσέ και πολυφωνία με το ένα χέρι κλπ.

Στον αντίποδα της ελαφράς στήριξης βρίσκεται η πίεση στο πλήκτρο μετά το παίξιμο της αντίστοιχης νότας. Στο πιάνο μετά το πάτημα του πλήκτρου οποιαδήποτε εφαρμογή δύναμης σε αυτό είναι ηχητικά αδιάφορη. Για το λόγο αυτό θα συνιστά περιττή κίνηση και σπατάλη ενέργειας. Κατά το χιλιοστό του δευτερολέπτου που με ενεργητικό χέρι παίζουμε μία νότα αμέσως αφαιρούμε κάθε δύναμη και ενέργεια πλην αυτής που θέλουμε για να στηρίξουμε το χέρι μας στα πλήκτρα και για να πάμε στην επόμενη νότα.